Fillimi i biznesit

Emri  zyrtar: Republika e Maqedonisë së Veriut

Kryeqyteti: Shkupi ( me popullatë prej 600.000)

Qytete të tjera më të mëdhaja ( me popullatë prej 100.000): Kumanova , Manastiri, Tetova, Velesi, Prilеpi, Shtipi

Popullatë: 2.050.000 banorë

Sipërfaqe: 25.713 km²

Lokacioni: Republika e Maqedonisë  së Veriut është e vendosur në Gadishullin Ballkanik. Vendi është një nga shtetet pasardhëse të ish-Jugosllavisë dhe shpalli pavarësinë më  1991. Maqedonia u bë anëtare e Kombeve të Bashkuara në 1993.Vendi kufizohet me Greqinë në jug, Bullgarinë në lindje, Serbinë dhe Kosovën në veri dhe Shqipërinë në perëndim. Vendi është 80% malor, pika  më e  lartë është mali Korab (2,764 metra).

Zona kohore: GMT + 1

Sistemi politik: demokracia  parlamentare

Valuta: Denar maqedonas (1 EUR = 61,5 MKD)

Kodi  telefonik shtetëror: + 389

Internet domeni shtetëror: .mk

Stabiliteti makroekonomik

Potenciali i lartë i stabilitetit ekonomik dhe financiar në Maqedoni shprehet përmes indikatorëve kryesorë pozitivë ekonomikë, siç janë rritja e vazhdueshme e PBB-së, niveli i ulët dhe i qëndrueshëm i inflacionit (mesatarja <2% në vit), valuta e qëndrueshme dhe disiplinë e shkëlqyer fiskale të konfirmuara këto  nga institucionet financiare ndërkombëtare.

Sipas raportit ekonomik të Komisionit Evropian për vitin 2015, Maqedonia parashikohet të arrijë nivelin më të lartë të rritjes ekonomike në Evropë në vitin  2015 dhe 2016.Në bazë të parashikimeve të Ministrisë së Financave të Republikës së Maqedonisë, shkalla e rritjes vjetore të PBB-së pritet të arrijë deri 3.2% në 2018.

Eksporti në Maqedoninë e Veriut gjithashtu ka një rritje pozitive. Shkalla e rritjes së eksportit  ishte 9.1% në 2015, 7.4% në 2016, 14.1% në 2017 dhe rritja e eksportit  pritet të jetë 10.1% në 2018.

 

PBB (RRITJA E PBB-së REALE)
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
4,7 5,1 6,5 5,5 -0,4 3,4 2,3 -0,5 2,9 3,5 3,7 4,0 1,2
INFLACIONI (MESATAR, NË BAZË KUMULATIVE, NË %)
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
0,5 3,2 2,3 8,3 -0,8 1,6 3,9 3,3 2,8 -0,3 -0,3 -0,2 1,4
SHKALLA E PAPUNËSISË (NË %)
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
37,3 36,0 34,9 33,8 32,2 32,0 31,4 31,0 29,0 28,0 26,1 23,7 22,4
DEFICITI BUXHËTOR:% e PBB-së
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
0,2 -0,5 0,6 -0,9 -2,6 -2,4 -2,5 -3,8 -3,8 -4,2 -3,5 -2,7 -2,7
KURSI MESATAR MKD / EUR
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
61,30 61,19 61,18 61,27 61,27 61,51 61,53 61,53 61,58 61,62 61,61 61,58 61,69
IHD (% e PBB-së)
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
1,5 6,3 8,3 5,9 2,1 2,3 4,6 1,5 3,1 2,4 2,4 3,5 2,3

PASQYRA E PËRGJITHSME

Maqedonia krenohet me kuadrin e saj të arsimuar dhe të latrë- kualifikuar, gjithashtu edhe me forcën e punës etike që është në dispozicion të investitorëve të huaj. Paga mesatare mujore bruto në nivelin kombëtar në 2015 ishte 522 €.Standardet arsimore të institucioneve teknike të arsimimit  të lartë në Maqedoninë e Veriut janë paralele me vendet perëndimore.Punëtorët janë të interesuar për ta vazhduar arsimimin  dhe i përfundojnë  me sukses programet për trajnimin profesional. Qeveria e Republikës së Maqedonisë u ndihmon investitorëve në procesin e trajnimit të fuqisë punëtore duke participuar  në programe të tilla.

ARSIMI I ORIENTUAR DREJT BIZNESIT

Arsimi fillor dhe i mesëm, si dhe mësimi i gjuhës angleze, janë të detyrueshëm në sistemin arsimor maqedonas dhe fillon në klasën e parë të shkollës fillore.Përveç shkollave të mesme të përgjithshme, një numër shkollash të mesme profesionale janë të hapura në secilin qytet për të lejuar studentët të studiojnë profesione të ndryshme. Ekzistojnë pesë universitete shtetërore dhe shumë universitete dhe kolegje private të njohura ndërkombëtarisht.Shkollat profesionale dhe universitetet ofrojnë programe për trajnime, për të rrealizuar nevojat specifike të kompanive që investojnë në Maqedoni.Gjatë viteve të kaluara, Maqedonia ka shpenzuar mesatarisht 6% bruto prej ardhurave të saj në arsimin, një përqindje më e lartë se shumica e vendeve të OECD.

Çdo vit rreth 80% e maturantëve regjistrohen në fakultet, dhe vitet e fundit ka pasur një rritje prej 35% të numrit të përgjithshëm të studimeve universitare. Me 45% të popullsisë nën moshën 30 vjeç, Maqedonia  ofron fuqi punëtore me moshë të re , të arsimuar dhe të aftë për investitorët potencial.

PAGA  MESATARE

Paga mesatare mujore bruto në nivelin kombëtar në 2015 ishte 522 €, ndërsa paga mesatare bruto mujore në sektorin e prodhimit ishte 393 €.Këto shuma përfshijnë paga neto, taksa mbi të ardhurat personale dhe kontributet e sigurimeve shoqërore për pensionin dhe sigurimin invalidor, sigurimin shëndetësor dhe sigurimin për punësimin.Paga minimale përcaktohet me marrëveshje kolektive për secilën degë profesionale.

KONTRIBUTET  SOCIALE

Kontribut sociale 2008 2009 2010-2016
Kontribut për sigurim pensional dhe invalidor 21.2% 19.0% 18%
Kontribut për sigurim shëndetësor 9.2% 7.5% 7.3%
Kontribut i Fondit për punësim 1.6% 1.4% 1.2%
Sigurim shëndetësor shtesë 0.5% 0.5% 0.5%
NË  TOTAL 27.0%

REGJISTRIMI I KOMPANISË

Ligji aktual përshoqëritë tregtare është në fuqi që nga viti 2004. Plotësimin e  Ligjit për shoqëritë tregtare në vitin 2005 e shënoi fillimin e funksionimit të Regjistrit Qendror në fillim të vitit 2006, si organi përgjegjës për kryerjen e të gjitha regjistrimeve të shoqërive dhe mirëmbajtjen e regjistrit të përgjithshëm tregtar.Ky është ligj kryesor për  rregullimin e  biznesit në Maqedoni që i përcakton llojet e kompanive, procedurat dhe rregulloret për themelimin dhe funksionimin e tyre.Për shkak se investitorëve të huaj u jepen të njëjtat të drejta dhe privilegje si për qytetarët maqedonas, ata kanë të drejtë të krijojnë dhe të punojnë me të gjitha llojet e kompanive private ose ndërmarrjeve aksionare.Investitorët e huaj nuk janë të detyruar të kërkojnë leje të veçanta nga institucionet kompetente shtetërore,  siç kërkohet zakonisht. Sipas Ligjit për shoqëritë tregtare, shoqëritë formohen si person juridik I  veçantë që vepron në mënyrë të pavarur dhe është e ndarë nga themeluesit, aksionarët dhe menaxherët e tyre. Në varësi të llojit, kompanitë kanë të drejta, detyrime, emra dhe zyra të regjistruara.

Maqedonia ka prezantuar një sistem me të cilinu lejon investitorëve të regjistrojnë biznesin e tyre brenda 2 orëve nga aplikimi. Mund të regjistrohet një kompani në Maqedoni duke vizituar një zyrë dhe duke marrë të gjitha informacionet e nevojshme në një vend nga një punonjës. Kjo zvogëlon pengesën administrative dhe shpenzimet fillestare.

VIZAT E  PUNËS  DHE  LEJET

Shtetasit e huaj lehtësisht mund të punësohen në Republikën e Maqedonisë së Veriut, pas marrjes së vizës ose lejes së duhur nga Ministria e Punëve të Jashtme, përkatësisht nga përfaqësia  diplomatike-konsullore jashtë vendit.

Shtetasit e shteteve anëtare të BE-së, si dhe shtetasit e nënshkruesve të Marrëveshjes së Shengenit, mund të hyjnë në Republikën e Maqedonisë së Veriut me një kartë identiteti të vlefshme dhe të lëshuar nga autoritetet kompetente të shteteve anëtare të BE-së dhe shteteve nënshkruese të Marrëveshjes së Shengenit.
Llojet e vizave:
Vizë  hyrje
Vizë biznesi
Vizë pune
Kërkesat për vizë dhe procedurë
Viza  lëshohet vetëm në ambasada ose konsullata të Republikës së Maqedonisë së Veriut jashtë vendit.
Periudha e vlefshmërisë së pasaportës së aplikantit ose dokumentit tjetër të udhëtimit duhet të jetë së paku 3 (tre) muaj.
Aplikanti mundet  të kontaktojë Ambasadën ose Konsullatën e Republikës së Maqedonisë së Veriut për informacion të mëtejshëm për kushte dhe procedurën e lëshimit të vizës.
Kërkesa mund të dërgohet në Ambasadë / Konsullatë të Republikës së Maqedonisë së Veriut me postë ose faks, por në këtë rast aplikanti duhet ta  marrë personalisht vizën.

Me ndihmën e listës së zyrave përfaqësuese diplomatike dhe konsullare të Republikës së Maqedonisë jashtë  vendit (të cilat mund të gjenden në faqen e internetit të Ministrisë së Punëve të Jashtme), aplikantët për vizë mund të zgjedhin vendin më të përshtatshëm, d.m.th. ambasada / konsullata për dorëzimin e kërkesës.
Llojet e lejeve:

Leje  pune

Leje  qëndrimi

LICENCAT SPECIALE DHE LEJET

Me regjistrimin e të gjitha aktiviteteve të përcaktuara me Ligj për shoqëritë tregtare, disa aktivitete afariste duhet të marrin licenca shtesë ose leje pune përpara fillimit të aktiviteteve të tyre. Për kompanitë që punojnë në këto fusha specifike, procesi I regjistrimit është shoqëruar nga procesi i licencimit me autoritetet kompetente përgjegjëse për lëshimin e licencave dhe / ose lejeve në zonat e tyre të biznesit. Të punësuarit në Regjistrin Qendror janë të trajnuar për t`i drejtuar kompanitë e regjistruara tek autoritete përkatëse për licencimin.

MARRËVESHJE PËR TREGUN E LIRË

Maqedonia e Veriut është nënshkruese e tre marrëveshjeve shumëpalëshe për tregun  e  lirë:

– MSA (Marrëveshja e Stabilizim-Asociimit) me Shtetet Anëtare të BE-së

– EFTA (Zvicra, Norvegjia, Islanda dhe Lihtenshtajni)

– CEFTA (Maqedonia, Shqipëria, Moldavia, Serbia, Mali i Zi, Bosnja dhe Hercegovina dhe Kosova)

Marrëveshjet bilaterale të tregtisë së lirë janë nënshkruar me Turqinë dhe Ukrainën.

MARRËVESHJE PËR MBROJTJEN E INVESTIMEVE

Republika e Maqedonisë së Veriut ka nënshkruar marrëveshje për mbrojtjen e investimeve me vendet e mëposhtme: Shqipëri, Serbi, Bullgari, Turqi, Kroaci, Bosnje dhe Hercegovinë, Slloveni, Rumani, Austri, Gjermani, Zvicër, Hollandë, Belgjikë, Francë, Itali, Spanjë, Hungari, Republikën e Re. , Poloni, Ukrainë, Suedi, Finlandë, Rusi, Republika Popullore e Kinës, Malajzi, Republikën e Koresë dhe Indi.

Në procesin e ratifikimit, ajo ka arritur marrëveshje me: Republikën Arabe të Egjiptit, Iranin dhe Bjellorusinë. Bisedimet me vendet e mëposhtme janë përfunduar dhe marrëveshjet pritet të nënshkruhen sa më shpejt: Greqia, Britania e Madhe, Uzbekistani, Danimarka, Omani, Sllovakia dhe Kuvajti.

SHMANGIJA E TAKSIMIT TË DYFISHTË

Republika e Maqedonisë së Veriut ka lidhur marrëveshje për shmangje të taksimit të dyfishtë me vendet e mëposhtme: Shqipëria, Austri, Bjellorusia, Belgjika, Bullgaria, Kroacia, Danimarka, Egjipti, Estonia, Mbretëria e Bashkuar, Hungaria, Irani, Irlanda, Italia, Letonia, Lituania, Gjermania , Franca, Hungaria, Maroku, Moldavia, Hollanda, Republika Popullore e Kinës, Polonia, Rumania, Rusia, Sllovakia, Sllovenia, Ukraina, Tajvani, Republika e Kinës, Turqia dhe Katari.